2019 – Het boek dat niet kwam

2018 – de zeven thema’s van ‘Hallo aarde’
februari 21, 2018

2019 – Het boek dat niet kwam

blank book cover vector illustration gradient mesh used EPS10. Transparent objects used for shadows and lights drawing.

 

In de zomer van 2018 beloofde ik een boek te zullen schrijven onder de titel ‘Hallo aarde’. Het moest een pleidooi worden ‘voor een liefdevolle relatie met een planeet in nood’. De maanden die daaraan vooraf gingen schreef ik tientallen scherpe stukjes op Facebook over de ontredderde staat van de aarde, over de verwoestende gevolgen van de moderne landbouw, over de immoraliteit van de veeteelt en over veganisme als de weg uit deze crisis. Het is een thema dat mij al bijna 10 jaar bezighoudt, maar nooit eerder schreef ik er zo gepassioneerd en provocerend over als deze maanden. Ik zag het overal om mij heen en ik werd gedreven door verontwaardiging. In mijn posts wees ik de crisis aan in wat we om ons heen zien: de verdwijning van de insecten, lugubere industrie die dieren exploiteert en wreed doodt, de monoculturen op de velden die alleen kunnen bestaan dankzij kunstmatige bemesting, kunstmatige beregening en een wekelijkse dosis gif, de verwoesting van de regenwouden. Ik raakte er niet over uitgepraat en daarom leek een boek een logisch vervolg op deze stukjes.

Het leek ook een passend vervolg op mijn eerdere inspanningen. Een paar jaar eerder schreef ik een boek over veganisme dat het goed deed in Nederland (Ik ben een planteneter. Net als jij). Dat boek was milder van toon en vooral bedoeld als een betrouwbare bron van informatie voor wie plantaardig wilde gaan leven. Toen de derde druk was uitverkocht stond ik voor de vraag of ik een gewijzigde vierde druk wilde publiceren of een nieuw boek. Ik koos voor de laatste optie. Een nieuw boek kon een andere toon krijgen en ook de nieuwste feiten over de staat van de aarde verwerken. Bovendien is veganisme niet meer zo vreemd als 6 jaar geleden, toen mijn eerste boek hierover verscheen. De aankondiging van het nieuwe boek werd goed ontvangen en tal van mensen bestelden het boek al voordat ik er een letter van geschreven had. Het vertrouwen dat ik dit boek zou schrijven bleek groot, ook bij mijzelf.

Toch schreef ik het boek niet – nog niet in ieder geval. Ik heb in het afgelopen jaar tal van hoofdstukken geschreven en weer weggelegd, ik heb verschillende keren een opzet gemaakt en concepten uitgeschreven voor een inhoudsopgave. Maar het boek kwam er niet. Ik liep steeds weer vast. Ik ging aan mijzelf twijfelen – ik had meer boeken geschreven en gepubliceerd, waarom lukt dit boek mij niet? Was ik het vermogen tot schrijven en volhardend werken verloren? De strijdbaarheid waarmee ik het boek had aangekondigd maakte plaats voor moedeloosheid en schuldgevoel. Wat moest ik de mensen zeggen die het boek hadden besteld en hun vertrouwen daarmee hadden uitgesproken?

Inmiddels zie ik iets beter wat er gebeurde. Om mijn boek up to date te maken, verdiepte ik mij in de recente literatuur over de impact van onze samenleving op het klimaat, de aarde en de biodiversiteit. Elke maand liggen er meer alarmerende boeken in de boekhandels. In dit jaar verschenen opnieuw alarmerende rapporten waarin de verdwijning van levensvormen werd geconstateerd en voorspeld in een snelheid die eerder voor onmogelijk werd gehouden. Ik keek alle documentaires die er in de afgelopen jaren zijn gemaakt over klimaatverandering en de crisis van de het leven op aarde. En hoewel al deze rapporten, boeken en films gemaakt zijn om mensen wakker te schudden en in beweging te krijgen naar een andere lifestyle… voelde ik alleen maar mijn moedeloosheid en onmacht groeien. Het probleem waarvoor we staan is van zo’n immense omvang, dat we het niet eens goed in beeld kunnen krijgen, laat staan kunnen begrijpen wat jij en ik daarin kunnen doen. We hebben te maken met een wereldbevolking van bijna 8 miljard mensen die allemaal diepgaand geconditioneerd zijn in een lifestyle die de aarde niet kan dragen. Ik verlamde. Als rapporten waar honderden goedgeschoolde wetenschappers hun alarmerend bevindingen delen geen impact hebben, als goed geschreven internationale bestsellers het tij niet keren, als indrukwekkende documentaires mensen niet radicaal laat stoppen met hun verwoestende lifestyle… wat kan ik dan nog doen? Je mag best weten: ik heb daar nachten van wakker gelegen en ben weggegleden in diepe depressie.

En het werd nog erger. Ik stuitte steeds vaker op websites die de hele klimaatcrisis een hoax vinden, die geloven dat de klimaatverandering een door machthebbers bedacht probleem is dat hen helpt om hun macht op de bevolking te vergroten. Het wordt door hen ‘de grootste zwendel van de geschiedenis’ genoemd. Onder deze groeiende groep klimaatsceptici vinden we invloedrijke mensen, zoals de huidige president van de VS, Donald Trump. En hoewel ik hun argumenten verre van overtuigend vind, had hun geluid toch invloed op me. Het drukte me nog verder in een gevoel van totale machteloosheid. Hoe kan het dat zo’n groot deel van de huidige bevolking actief wegkijkt van de naderende ramp? Maar tegelijk voel ik steeds de vraag: ‘wat weet ik nou?’ Ik ben geen wetenschapper die zelf de data kan interpreteren, ik ben geen astronaut die zelf vanuit de ruimte de verwoesting op aarde heeft gezien, ik ben nog nooit op één van de polen van onze planeet geweest om de verdwijning van eeuwenoud ijs te aanschouwen… ik neem dit alles aan op gezag van anderen, ik moet geloven dat het waar is wat zij zeggen – of niet.

Niet alleen verlamde dit mij in het schrijven van mijn boek, het had grotere gevolgen. Ook de plannen met de bijna 2 hectare grond die wij 3 jaar geleden in Drenthe kochten bleven liggen. In het vroege voorjaar van 2017 legde ik nog energiek een prachtige ronde moestuin aan en plantte ik heggen en fruitbomen. Het zou een eerste stap zijn naar het creëren van een paradijsje van zinderend leven – het bewijs dat het wel kan! Maar het bleef bij de moestuin… het grootste deel van ons land bleef ongebruikt liggen, tevergeefs wachtend op de idealist die langzaam verdween in moedeloosheid.

Ook de beweging die Anat en ik in 2017 met veel enthousiasme hadden geïnitieerd (onder dezelfde naam als het voorgenomen boek: ‘Hallo aarde’) verdween. Een half jaar lang maakten wij dagelijks video’s waarin we vertelden wat onze plannen waren, lieten zien hoe wij leefden en onze volgers wilden inspireren om zich te verbinden met de aarde. We stopten met de video’s toen de geboorte van onze zoon Evan dichtbij kwam, maar na zijn komst vonden we nooit meer de moed om de video’s te maken en de beweging bloedde dood.

Ik heb de laatste weken veel nagedacht over dit proces. Wat gebeurt hier? Verlies ik de hoop? Verlies ik mijn idealisme? Heb ik het opgegeven? Heb ik mij neergelegd bij de verwoesting? Deels is dat inderdaad het geval. Ik ben zo onder de indruk van de grootheid en complexiteit van de problemen waarvoor we als mensheid staan, dat ik mijn eigen rol daarin niet meer goed kan vinden. Als al die boeken, rapporten, films, betogingen en marsen, klimaatspijbelende tieners en vergaderende wereldleiders het tij niet kunnen keren, hoe kan ik dan nog iets doen van betekenis? Die hoop ben ik kwijt. O zeker, ik geloof absoluut dat het mogelijk is om de hele wereldbevolking te voeden met een rijk en gevarieerd plantaardig dieet en dat voedsel te produceren op een manier die de aarde rijker en sterker maakt. De aarde zou op die manier een paradijs worden waarin meer dan 10 miljard mensen royaal gevoed kunnen worden. Ik geloof echt dat het mogelijk is – maar ik geloof niet dat het gaat gebeuren. Het grootste deel van de wereldbevolking staat zo ver van de natuur, dat het pleidooi hiervoor geen bodem vindt.

Ben ik dan alles verloren? Nee, beslist niet. Mijn diepe liefde voor de aarde is alleen maar groter geworden. Het verdriet over haar verwoesting kan mij verteren. Mijn verlangen naar een gezonde aarde is niet verdwenen. Mijn visioen van hoe het zou kunnen, leeft nog steeds in mijn hart. Maar ik kom nu niet verder dan mijn eigen keuzes: ik eet volledig plantaardig, ik verbouw mijn eigen groente en fruit, ik rij in een elektrische auto, ons huis staat vol met gebruikt meubilair uit kringloopwinkels. En dat zal niet veranderen, deze keuzes liggen diep verankerd in onze liefde voor de aarde, voor het leven en voor elkaar. Maar ik weet oprecht niet hoe ik anderen hierin kan aanspreken en meenemen.

De vraag die ik mezelf nu stel is deze: hoe verder? Eerst vooral heel concreet: komt dat boek er nog? Ik denk dat ik eerlijk moet zijn: ik zie me dit boek op korte termijn niet schrijven. Misschien over een jaar, misschien over 5 jaar, wie zal het zeggen – maar niet nu. Ik weet niet goed hoe ik een boek moet schrijven dat niet bijdraagt aan de steeds grotere moedeloosheid. Ik weet niet hoe ik een boek moet schrijven dat niet van tafel wordt geveegd door de klimaatsceptici. En misschien nog wel belangrijker: ik heb eenvoudigweg geen oplossing voor de problemen waarvoor we staan. Ik weet oprecht niet hoe we de naderende ramp als mensheid kunnen afwenden.

Dus, dat boek komt er nu niet. Het lijkt op dit moment voor mij persoonlijk niet de manier om mijn liefde voor de aarde en mijn verlangen naar een liefdevolle toekomst te laten zien. Maar wat dan wel? Het lijkt zinvol om nu vooral te kijken naar wat wel wil ontstaan. En dat blijkt verrassend veel te zijn.

Allereerst zijn Anat en ik samen een bedrijf begonnen waarin we mensen helpen hun leven vorm te geven dat past bij wie ze zijn en wat ze verlangen. We doen dat in individuele trajecten, in workshops en in seminars en dat werk groeit snel. We blijken beiden heel goed in staat met korte intensieve interventies mensen te verbinden met hun hart en hun verlangen. In dat proces worden oude wonden, oude conditioneringen en oude angsten aangekeken en getransformeerd. We werken met twee centrale thema’s: eigenaarschap en verbinding. We geloven in de kracht van de individuele mens. Mannen en vrouwen die vanuit hun diepste waarden een authentiek leven leven, blijken grote impact te hebben in hun eigen omgeving. Daar ligt ook onze hoop op een andere wereld: mensen die volledig eigenaar worden van hun hoop en verlangen, van hun grenzen en beperkingen en zich dan werkelijk verbinden met hun eigen lichaam, hun liefsten, de aarde. Daar ligt, wat ons betreft, de échte kans op verandering. Wij zullen ons de komende jaren daar vol voor inzetten.

Maar er is meer. Wij hebben immers grond, 18.000 vierkante meter, om precies te zijn. Een deel daarvan hebben wij ingericht voor het leven met ons gezin: tuinen en terrassen om te genieten van het buitenleven, ruimte voor de kinderen, een moestuin, fruit en kruiden. We voelen ons daar intens dankbaar voor. Maar bijna 1,5 hectare ligt te wachten op een invulling. We hebben de afgelopen drie jaar allerlei plannen ontwikkeld en onderzocht, maar geen van die plannen is voorlopig tot ontwikkeling gekomen. We voelen steeds duidelijker dat we deze grond willen gebruiken om onze liefde voor de aarde en voor mensen zichtbaar te maken. Er vallen dan woorden als pop-up community, voedselbos, permacultuur, ruimte voor tiny houses, autarkisch leven… Maar dat kunnen en willen we niet alleen. We willen graag in contact komen met anderen die willen meedenken, hun ideeën en dromen met ons willen delen, en zo mee willen bouwen aan een stukje aarde dat laat zien hoe het wel kan.

Anat en ik voelen een diepe liefde voor elkaar en voor de aarde en alles wat daarop leeft. We hebben nog altijd een visie op een leven in liefdevolle verbinding met elkaar en met de aarde. Er is een verlangen om dit zichtbaar te maken. Dat alles is niet uitgedoofd, integendeel zelfs. We willen niet langer de stem zijn van wat er allemaal niet goed gaat – dat leidt immers alleen maar tot een groter gevoel van onmacht. We willen een positief geluid geven, inspireren tot een liefdevolle lifestyle. Misschien is het te laat, misschien is het tij niet meer te keren… maar een liefdevolle lifestyle, leven in verbinding met de aarde, is hoe dan ook het leven waard. Van de kerkhervormer Maarten Luther wordt gezegd dat hij vandaag nog een appelboom zou planten als hij zou weten dat morgen de wereld vergaat. Voor ons is het niet anders: we willen in verbinding leven en de aarde koesteren, ook als de aarde morgen sterft. En wij willen deze hoop en liefde delen met iedereen die het herkent.

Daarom nodigen we je uit om op zaterdag 5 oktober 2019 naar onze plek in Drenthe te komen voor een themadag onder het thema ‘Hallo aarde!’. Ik zal daarin uitgebreid met je delen wat ik afgelopen jaar wel geschreven en uitgedacht heb in het schrijfproces. Daarin liggen, denk ik, belangrijke inzichten die ons kunnen helpen om ons opnieuw te verbinden met de aarde. De dag zal bestaan uit een aantal inspirerende presentaties (van mij, Anat en mogelijk anderen) over de staat van de aarde, over de nieuwe kansen die er liggen, over een filosofie die ons weer moed geeft en een hoopvolle visie op de toekomst van onze planeet. Maar we zullen tijdens deze dag ook een open debat voeren (soort creatieve brainstorm) met alle aanwezigen over wat er mogelijk is op dit kleine stukje aarde dat ons is toevertrouwd. We hebben zelf veel ideeën en die willen we je graag voorleggen, zodat je erop kunt reageren. Maar wie zien ook heel erg uit naar de inzichten en ideeën van andere gepassioneerde mensen die bereid zijn op te staan en mee willen bouwen aan een stukje nieuwe aarde.

Hoe ziet dat eruit? We zullen je ontvangen in een grote tent op het terrein dat ligt te wachten op een invulling. Zo kun je zelf voelen wat daar mogelijk is. De dag zal bestaan uit 3 delen: een seminar (met lezingen en presentaties), een creatieve werkplaats (waarin we onze creatieve krachten bundelen) en een heerlijk feestje met lekker eten, vuurtjes, live muziek en goed gezelschap. We verzorgen je overdag met heerlijk plantaardig eten, deels van eigen tuin. ’s Avond maken we het feest samen en daarvoor brengt iedereen iets lekkers mee. Zo bieden we je de mogelijkheid om je even te verbinden met deze prachtige plek en met andere gepassioneerde mensen. Binnenkort sturen we je meer informatie over deze dag, maar je doet er goed aan deze dag (inclusief de avond) vrij te houden in je agenda.

Iedereen is welkom, maar zeker degenen die in vertrouwen het boek al hebben besteld en daar tevergeefs op hebben gewacht . Zij staan op de gastenlijst en zullen geen kosten hebben aan deze dag (andere gasten betalen € 40,- om de kosten van de dag te dekken). Het enige wat je hoeft te doen is je aanmelden. Ik hoop van harte dat je dit aanbod aanneemt. De reden dat je het boek bestelde, zou dezelfde kunnen zijn als de reden om deze inspirerende dag bij te wonen: liefde voor de aarde! Wie niet komen kan of komen wil, kan het betaalde bedrag voor het boek ook gewoon terugvragen. Als je besluit je geld niet terug te vragen maak je met je gift deze nieuwe start mede mogelijk en daar zouden we je heel dankbaar voor zijn.

De moedeloosheid en verlamming die mij afgelopen jaar in zijn greep kreeg, begint te verdwijnen nu ik besloten heb het boek nu niet te schrijven en mijn energie en aandacht te richten op deze nieuwe weg. Niet het voeden van de angst en moedeloosheid, maar het koesteren en aanwakkeren van de hoop, de liefde, de verbinding. En vooral: het zelf leven, als een levend voorbeeld voor hoe het kan. Ik hoop heel erg dat je je wilt aansluiten en dat we je op 5 oktober mogen verwelkomen in Drouwenerveen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *